در كشور ما اين ساز تحت عناوين نظير به زرنا – ذرنا – ذورنا ناميده مي شود. ساز سرنا در بين اقوامي نظير بلوچ ها – كردها – گيلانها – ترك ها و فارس و مازندران وجود دارد. البته در همه اقوام به اين نام معروف نيست مثلاً در ميان بلوچ ها به شيدي ( shidi ) در ميان كردها شمال خراسان به پيق ( pjg ) معروف است در مازندران به سرنا ( serna ) يا درنا ( zerna ) معروف است.

ساز سرنا معمولاً به دسركوتن يا نقاره همراه است. در مازندران از سرناي نوع بم بيشتر استفاده مي شود.

سرنا از چهار قسمت تشكيل شد :
۱ – قميش

۲ – لب گير

۳ – انبرك

۴ – بدنه ساز

۱ – قميش : از نوعي ني نرم به نام آكس ( aks ) تهيه مي گردد كه آن را با آب ولرم مي خيسانند و داخل دهان قرار مي دهند و بوسيله مجراي باريكي كه در وسط قميش قرار دارد بازدم سرنا مي شود. طول قميش كه به لب گير بسته مي شود حدود ۱ تا ۲ سانتيمتر است.

۲ – لب گير : بصورت دايره اي واشر مانند است. كه جنس آن فلزي است و ما بين لب نوازنده و سرنا قرار مي گيرد قطر آن ۴ سانتيمتر يا كمتر و طول آن ۱۴ سانتيمتر يا كمتر است.

۴ – بدنه سرنا : بصورت لوله اي مخروطي از جنس چوب شمشاد يا آزاد يا گردو ، گاهي اوقات هم از توت ساخته مي شود. اما نوع شمشاد صدا دهي بهتري دارد.

انتهاي بدنه سرنا بصورت مخروطي و مثل سازهاي شيپوري طراحي شده است. سرناي مازندراني ۶ سوراخ در قسمت بالا و يك سوراخ در قسمت پايين دارد. قبل از نواختن ساز آن را با آب ولرم خيس مي نمايند ، اينكار براي صدا دهي بهتر است.

طول سرنا كامل نبوده و از ۳۰ تا ۴۰ سانتيمتر و در بعضي نقاط تا ۶۰ سانتيمتر مي رسد. سرناي بلند تر صداي بم تري نسبت به سرناي كوتاهتر دارد. حدود صوتي صداي سرناي مازنداران دو اكتاو است . سرنا را بصورت نفس برگردان مي نوازند .

آهنگهاي مخصوص سرنا شامل :

پيشنمازي – يك چوبه – دو چوبه – سه چوبه – تركمني – كتولي – ورساقي و … است .
اين ساز همواره در اعياد – جشن ها – مراسم ورزشي و … نواخته مي شده است.

ريشه لغت سرنا
سُرنا و كَرنا هر دو به معني بوق و با لغت (به انگليسي: Horn) در انگليسي از يك ريشه مي‌باشند. در اصل در ميان اقوامي كه زبان هند و اروپايي اوليه را صحبت مي‌كردند اين ساز به علت اينكه از شاخ حيوانات ساخته مي‌شد به اين اسم ناميده شده است. شاهد ديگري كه به اين ادعا و مشابهت مهر تائيد مي‌زند نام ذوالقرنين، به معني دارنده دو شاخ است. قَرن كه مُعَرَّب كَرن است (كه در اسم كَرنا مشاهده مي‌شود) به معني شاخ مي‌باشد. البته سُرناي كنوني به مراتب از بوقهاي شاخي اوليه پيشرفته تر است، ولي عضوي از خانواده سازهاي بادي يا بوقي به شمار مي‌آيد.

سرنا در ايران
سرنا سازي نه تنها محلي، بلكه قديمي است. در اشعار شعراي ايران بسيار نام سرنا، سورنا و سورناي آمده است. اين ساز در سيستان و بلوچستان ، خراسان و لرستان از ديرباز رواج داشته و حتي امروزه نيز در مجالس شادي و به هنگام خواندن ترانه هاي محلي اين نواحي بكار مي رود. در نواحي لرستان سرناي كوچك و در نواحي بختياري سرناي بلند معمول است، سرناي محلي معمولاً با دهل نواخته مي‌شود. در ميان سرنا نوازان مشهور ايراني مي توان از علي‌اكبر مهدي‌پور دهكردي، نوازنده نوروزنامه يا همان موسيقي هنگام تحويل سال نو و نيز رضا مريدي دلفان و شاميرزا مرادي مشهورترين نوازنده سرناي كوچك (كوتاه) نام برد.

براي دانلود موسيقي لري شاد و كسب اطلاعات بيشتر در زمينه موسيقي اصيل لري با ما همراه باشيد..